A A A

Istota leasingu

Leasing jako zjawisko ekonomiczne uznawany jest powszechnie za stosunkowo nową formę obrotu towarowego oraz sposób finansowania i kredytowania inwestycji, umożliwiający inwestorom wejście w posiada­nie i użytkowanie określonej rzeczy, a tym samym dostęp do dóbr inwes­tycyjnych bez konieczności angażowania dużych środków na ich zakup. W szerokim znaczeniu, przyjmowanym w USA, leasing obejmuje transakcje polegające na oddaniu przez jedną ze stron (leasingodawcę, finansującego) drugiej (leasingobiorcy, korzystającemu) rzeczy do od­płatnego korzystania. Przy czym przez transakcję rozumie się operację handlową o znacznej skali, która może sprowadzać się do jednego aktu gospodarczego lub stanowić łańcuch takich aktów, składających się na większe przedsięwzięcie gospodarcze. Leasing w wąskim znaczeniu to leasing finansowany. Leasing opiera się na konstrukcji odpłatnego użytkowania lub używania rzeczy przez leasingobiorcę, nie będącej jego własnością. Przez fakt, że rzecz przez cały czas trwania umowy leasingu pozo­staje własnością leasingodawcy (w sensie cywilnoprawnym, nie konie­cznie ekonomicznym) zostają zabezpieczone jego interesy. Leasingo­biorca natomiast płacąc opłaty leasingowe i nie dokonując zakupu użytkowanej rzeczy wykorzystuje tę rzecz dla swoich celów gospodar­czych. Wypada przy tym podkreślić, że użytkowanie rzeczy w nauce ekonomii oznacza określony stosunek między leasingobiorca a rzeczą. Stosunek ten polega bądź tylko na używaniu rzeczy, bądź na jej używaniu i pobieraniu pożytków i to bez względu na formę prawną, jaką ten stosunek posiada. Opłata leasingowa płacona przez leasingo­biorcę jest najczęściej tak ustalana, że w umówionym okresie leasingo­dawca otrzymuje nie tylko zwrot kapitału (najczęściej w całości, ale bywa, że w przeważającej części), lecz także koszty leasingodawcy i zysk. Najbardziej charakterystyczną cechą leasingu jest to, że zarówno w tra­kcie trwania umowy, jak i po jej wygaśnięciu właścicielem przedmiotu takiej umowy pozostaje leasingodawca, aczkolwiek J. Poczobut zaznacza, iż chodzi tu o własność w sferze stosunków cywilnoprawnych, natomiast w sensie własności ekonomicznej przedmiot leasingu może należeć do korzystającego (por. [80]). Od tej zasady generalnej istnieje jednak odstę­pstwo. Otóż strony umowy leasingu mogą opatrzyć ją klauzulą dopusz­czającą przejście tytułu własności wynajętego sprzętu na leasingobiorcę, oczywiście w formie zakupu przez niego tego sprzętu. Leasingobiorca może zostać każdy podmiot gospodarczy realizujący określone przedsięwzięcia, a jednocześnie nie dysponujący odpowied­nim kapitałem. Jeśli chodzi o leasingodawcę to przyjmuje się, że może nim być organizacja dysponująca takimi możliwościami technicznymi czy finan­sowymi, które pozwalają na świadczenie usług leasingowych. Każda stabilna firma o odpowiednim majątku może więc być leasingodawca. W rozwiniętej gospodarce rynkowej dominują jednak w tym względzie specjalistyczne firmy leasingowe, które dysponują „bankiem ofert" wielu innych firm, posiadających odpowiedni majątek produkcyjny i skłonnych go „wypożyczyć" na zasadach porozumienia leasingowego. Działalnością leasingowa zajmują się także banki (przeważnie o profilu inwestycyjnym) i przedsiębiorstwa - producenci wyrobów, które mogą stanowić przedmiot umowy leasingu. Podkreślić należy, że choć leasing jest jedną z metod finansowania inwestycji, to ma jednak wyraźną odrębność w stosunku do tradycyjnych form finansowania o charakterze kredytowo-pożyczkowym. Korzystający bowiem z leasingu nie otrzy­muje środków pieniężnych (gotówki), lecz możliwości fizycznego użyt­kowania określonego gotowego wyposażenia majątkowego, a zatem leasing redukuje fazę zakupu środków majątkowych czy ich budowy.