Geneza i rozwój leasingu
SÅ‚owo leasing pochodzi z jÄ™zyka angielskiego i oznacza wynajmoÂwanie, dzierżawienie. W praktyce gospodarczej pojÄ™cie leasingu ma szersze znaczenie i nieco inne niż najem czy dzierżawa.
Leasing w praktyce gospodarczej zaistniaÅ‚ w USA na poczÄ…tku lat 50-tych XX wieku, głównie jako wynik z jednej strony szybkiego postÄ™pu technicznego, z drugiej konkurencji na rynku zbytu. KsztaÅ‚t organizacyjny idea leasingu znalazÅ‚a w zaÅ‚ożonej w 1952 r. w San Francisco spółce leasingowej „United States Leasing Corporation", która zajęła siÄ™ leasingiem Å›rodków produkcji dla przemysÅ‚u spożywÂczego.
W Europie spółki leasingowe powstaÅ‚y niespeÅ‚na 10 lat później, głównie w Wielkiej Brytanii, RFN, Francji, Belgii i Szwajcarii. ZaznaÂczyć przy tym należy, że europejskie spółki leasingowe powstawaÅ‚y najczęściej przy udziale amerykaÅ„skich firm leasingowych, przyjmuÂjÄ… cich praktyki i zwyczaje m.in. w zakresie formuÅ‚owania treÅ›ci forÂmularzy umów leasingowych oraz ogólnych warunków operacji leasinÂgowych.
Na Dalekim Wschodzie pierwszÄ… spółkÄ… leasingowa z kapitaÅ‚em wyłącznie krajowym byÅ‚a utworzona w 1962 r. w Japonii „Orient LeÂasing Corporation" (obecnie: „Orix Corporation").
W paÅ„stwach wysoko rozwiniÄ™tych leasing stanowi powszechnie stosowanÄ… formÄ™ obrotu gospodarczego oraz metodÄ™ finansowania i kreÂdytowania inwestycji. Od kilku lat wzrasta zainteresowanie leasingiem w paÅ„stwach Europy Åšrodkowej i Wschodniej, szczególnie na WÄ™Âgrzech, w Czechach i SÅ‚owenii. Odgrywa on tam coraz wiÄ™kszÄ… rolÄ™ w bieżącej dziaÅ‚alnoÅ›ci handlowej, inwestycyjnej i kredytowej.
Na grunt polski leasing został przeniesiony 7-8 lat temu. Obecnie staje się on coraz popularniejszą formą obrotu dobrami inwestycyjnymi
trwaÅ‚ego użytku. ZwiÄ…zane jest to przede wszystkim z wprowadzeniem u nas mechanizmów gospodarki rynkowej, które w naturalny sposób sprzyjajÄ… tej formie inwestowania. ZnalazÅ‚o to m.in. swój wyraz w ustaÂwie z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiÄ™biorstw paÅ„stwoÂwych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.). Pierwsze polskie firmy leasingoÂwe zakÅ‚adali Polacy wykorzystujÄ…cy swoje kontakty zagraniczne. ChoÂdziÅ‚o o to, żeby w skÅ‚adzie udziaÅ‚owców bÄ…dź akcjonariuszy firmy leasingowej byÅ‚y osoby zagraniczne, gdyż spółki z udziaÅ‚em kapitaÅ‚u zagranicznego dysponowaÅ‚y systemowym zwolnieniem z podatku doÂchodowego. PrzedsiÄ™biorstwa zwolnione z podatku dochodowego moÂgÅ‚y oferować bardziej konkurencyjne warunki niż pozostaÅ‚e. Gdy wakaÂcje podatkowe staÅ‚y siÄ™ historiÄ…, na rynku leasingowym zaczęła wzrastać aktywność banków, w tym zagranicznych. Do 1996 r. banki wystÄ™powaÂÅ‚y zwykle jako podmioty finansujÄ…ce operacje leasingowe nie zwiÄ…zaÂnych z nimi spółek leasingowych. Od tej zasady byÅ‚o tylko kilka wyjÄ…tków: Wschodni Bank Cukrownictwa S.A., który sam zajmowaÅ‚ siÄ™ leasingiem i handlem wierzytelnoÅ›ciami leasingowymi, Bank Rozwoju Eksportu S.A., który od 1993 r. ma swojÄ… spółkÄ™ leasingowa BRE Services i Bel Leasing, który należy do BIG Banku GdaÅ„skiego. PoczÄ…Âwszy od 1996 r. banki coraz chÄ™tniej zakÅ‚adaÅ‚y spółki leasingowe. PowstaÅ‚y m.in. Handlowy Leasing S.A. (Bank Handlowy S.A. w WarÂszawie) i BDK - Daewoo Leasing S.A. (Bank Depozytowo - KredytoÂwy z Grupy Pekao S.A.). W tym czasie weszÅ‚o na polski rynek kilka dużych zagranicznych firm leasingowych: ING Lease (ING Lease Holding), Orix Polska (Orix Corporation), City Lease (Citibank), Polski Leasing PrzemysÅ‚owy (Deutsche Leasing i Pekao S.A.).
Powstanie bankowych spółek leasingowych i zanik podatkowych ulg systemowych zmieniÅ‚y strukturÄ™ transakcji. Do I półrocza 1996 r. przeÂważaÅ‚y liczne drobne kontrakty leasingowe, szczególnie samochodów ciężarowych, sprzÄ™tu telekomunikacyjnego i komputerowego. W olÂbrzymim stopniu byÅ‚y one ucieczkÄ… od podatku dochodowego. Dowodzi tego, trudno inaczej wytÅ‚umaczalna, duża popularność leasingu operaÂcyjnego, w którym raty leasingowe sÄ… kosztami uzyskania przychodów. Jednak coraz częściej dochodzi do transakcji dużych (tzw. big - ticket), zwiÄ…zanych z inwestycjami przemysÅ‚owymi (maszyny, urzÄ…dzenia, linie technologiczne, nieruchomoÅ›ci). Na ten segment rynku liczÄ… przede wszystkim firmy zagraniczne i polskie leasingowe towarzystwa bankoÂwe które uważajÄ…, że dziÄ™ki Å‚atwemu dostÄ™powi do kapitaÅ‚u zadecydujÄ… o ksztaÅ‚cie rynku.
Wzrost liczby spółek leasingowych w poszczególnych paÅ„stwach spoÂwodowaÅ‚ potrzebÄ™ utworzenia ich krajowych i miÄ™dzynarodowych zwiÄ…zÂków w celu koordynacji współpracy, która dotyczy przede wszystkim promocji oraz dziaÅ‚alnoÅ›ci na rzecz usuwania barier w rozwoju leasingu. Firmy zrzeszone w Europejskiej Federacji ZwiÄ…zku Spółek Leasingowych z siedzibÄ… w Brukseli - LEASEUROPE, skupiajÄ…ce okoÅ‚o 980 spółek leasingowych z paÅ„stw Unii Europejskiej (reprezentacja polskich przedsiÄ™Âbiorstw ma w LEASEUROPE status czÅ‚onka korespondenta), osiÄ…gnęły pod koniec 1991 r. obrót wynoszÄ…cy prawie 76 mld USD.
W Polsce organizacjÄ… samorzÄ…dowÄ… firm leasingowych jest KonfeÂrencja PrzedsiÄ™biorstw Leasingowych, która skupia 55 podmiotów. Ze sporÄ… dozÄ… prawdopodobieÅ„stwa szacuje siÄ™, że w Polsce funkcjonuje okoÅ‚o 200 firm leasingowych, gdy - dla porównania - w Niemczech dziaÅ‚a ich okoÅ‚o 1300 a pierwszÄ… szóstkÄ™ tworzÄ… firmy należące do koncernów samochodowych.
Wartość Å›wiatowych obrotów leasingowych, mierzona wartoÅ›ciÄ… noÂwych dóbr trwaÅ‚ego użytku nabytych przez spółki leasingowe dla ich klientów, wyniosÅ‚a w 1979 r. 53 mld USD, w 1986 r. wzrosÅ‚a do 200 mld USD, a w 1991 r. przekroczyÅ‚a 345 mld USD. WedÅ‚ug publikacji Wydawnictwa Euromoney pt. „World Leasing 1995" wartość umów leasingu zawartych na caÅ‚ym Å›wiecie w zakresie technologii urzÄ…dzeÅ„, bez nieruchomoÅ›ci, wyniosÅ‚a w 1995 r. 409 mld USD, w tym w samych Stanach Zjednoczonych 169,3 mld USD, zaÅ› w caÅ‚ej Europie 108 mld USD (por. [61]).
NajwiÄ™ksze obroty osiÄ…gajÄ… tradycyjnie firmy leasingowe USA. Dane statystyczne wykazujÄ…, że obecnie do 33% inwestycji w Stanach ZjednoÂczonych jest realizowanych metodÄ… leasingu. Zbliżone wielkoÅ›ci notujÄ™ siÄ™ w Anglii (do 33%), w Hiszpanii (ok. 20%), we Francji (ok. 18%), w NieÂmczech (ok. 18%). W krajach byÅ‚ego obozu socjalistycznego wartość inwestycji finansowanych w ten sposób wynosi: na WÄ™grzech - 19%, w Czechach - 20%, w SÅ‚owenii - nawet 32%, a w Polsce do 8%.
Zasadnym jest zatem twierdzenie, że leasing stanowi obecnie poÂwszechnie stosowanÄ… formÄ™ obrotu gospodarczego w zakresie nabywa- nia dóbr inwestycyjnych i konsumpcyjnych w postaci ruchomych Å›rodÂków trwaÅ‚ych (maszyn, urzÄ…dzeÅ„, Å›rodków transportu itp.) oraz nieruÂchomoÅ›ci, w tym również wyposażonych w odpowiednie urzÄ…dzenia (np. kompletne zakÅ‚ady produkcyjne, warsztaty, maszyny).